Dit bericht gaat over de zgn. via negativa. Bij Ensie vond ik volgende definitie van dit begrip. "De weg van God door de ontkenning, gemeenschappelijk aan de mystiek in het Oosten én het Westen. Geen eigenschappen kunnen God worden toegekend; geen woorden kunnen wettig gebruikt worden om hem te beschrijven. Hij is ‘niet dit, niet dat’. Maar door in onze geest de waandenkbeelden over God weg te halen, bereiden wij ons voor op de waarheid, en door alles wat niet God is uit de weg te ruimen, beginnen wij door te dringen in het hart van het mysterie." Het gaat dus om de weg naar God door onze menselijke projecties op Hem los te laten. Hij is de other Other zoals de Engelse theoloog James Alison Hem noemt. Deze maand staat voor mij in het teken van mijn kronkelige weg naar God. Ik schreef daar eerder al over.
Middenin mijn retraite met de Heilige Nachten, op 29 december 2025, had ik als voorbereiding op de nacht het lege midden getekend: een begrip uit de spiritualiteit van de karmelieten. Toen ik 's nachts naar het toilet moest, scheen de bijna volle maan door het dakraam in mijn gezicht. Toen viel mij in: thuismonnik! Het kwam als een dreun binnen, alsof ik al die tijd ziende blind was en mij ineens de schellen van de ogen vielen. De bijna volle maan die perfect in dat lege midden past. Hij was nog niet vol, hij moest nog groeien. Het was volstrekt helder: thuismonnik worden = karmeliet worden! De mystiek is ook wat jezuïeten en karmelieten verbindt. Ignatius van Loyola was een van de grote mystici van de kerk, net zoals zijn tijdgenote Theresia van Avíla.
Mijn via negativa
In mijn dagboek schreef ik het volgende.
Leidt mijn weg dan van de benedictijnen naar trappisten en de ervaring dat dát niet mijn richting is? Anderhalf jaar geleden nog eens herhaald als novice van de Cisterciënzergroep Sion, de lekengroep verbonden aan de trappisten op Schiermonnikoog? Vervolgens via de stilte van Miek Pot naar doop bij de dominicanen en de ervaring dat dát het niet is? Immers, bij de lekendominicanen miste ik de contemplatie. En daarna via de droogte en bijna niet meer geloven naar de jezuïeten? Waar ik in 2018 voor het eerst gevormd werd door de Geestelijke Oefeningen, zodat Jezus levende werkelijkheid voor mij werd. Van de mystieke aanraking door God in Oberzeuzheim naar de mystieke ervaring van de aanwezigheid van Jezus in Drongen. Prachtig. Om weer te ervaren dat de ignatiaanse weg niet mijn weg is, omdat het niet lukt om een GCL-groep te starten of te vinden? Ook al was ik er zo van overtuigd dat Ignatius juist wél mijn weg is.
Ik trok uit mijn mijmeringen de conclusie, dat de Geest mij leidt langs ervaringen van: dit is het níet.
God leidt mij door mijn nieuwsgierigheid te gebruiken en mij enthousiast aan iets nieuws te laten beginnen, waarna ik op zeker moment merk: dat is het niet. Mijn weg is mijn eigen eenzame weg van de thuismonniken. Een soort kluizenaar maar niet helemaal, want hij leeft in de wereld en heeft mensen en contacten nodig. Een soort karmeliet die van zijn huis een heilige plaats heeft gemaakt. Gods leiding ligt in de ervaring dat een zekere keuze het niet is.
Anno maart 2026 heb ik 5 dagen doorgebracht in het karmelklooster in Boxmeer. Ik heb er twee goede gesprekken gehad met een van de zusters die verantwoordelijk is voor de vorming. Middenin die week schreef ik: "En toch weet ik heel zeker dat de weg van de karmel mijn weg is. Niet omdat ik er zo graag bij wil horen of omdat ik mij op deze plek zo thuis voel. Maar omdat ik weet dat het zo IS." En inmiddels heeft Ignatius zijn hand weer opgestoken en heb ik donderdag een telefonische afspraak met iemand van GCL-Nederland....
